kontrast kontrast • powiększanie tekstu czcionka normalna czcionka większa czcionka największa • wersja wai tryb wai Powrót do wersji graficznej

Menu strony

Lewe menu

Urząd

Godziny otwarcia:

Poniedziałek: 8:00 - 18:00*

Wtorek - Piątek: 8:00 - 16:00

 

*w poniedziałki w godzinach 16:00 - 18:00 dyżury pełnią pracownicy:

- Wydziału Obsługi Mieszkańców

- Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich

- stanowisk kasowych Wydziału Budżetowo-Księgowego

- Urzędu Stanu Cywilnego

 

Terenowy Punkt Paszportowy czynny jest w godzinach:

poniedziałek: 10:00 - 17:30

wtorek - piątek: 8:00 - 15:30

Opłaty paszportowe i geodezyjne wyłącznie gotówką

 

Adres: ul. Grochowska 274
03-841 Warszawa


Centrala urzędu 22 44 35 555


urzad@pragapld.waw.pl

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Opublikowany: 2016-03-02 14:29:17

Pierwszego marca 2016 roku, w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, z inicjatywy Zarządu Dzielnicy Praga-Południe na rondzie majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” na Przyczółku Grochowskim złożona została wiązanka biało-czerwonych kwiatów .

To niewielkie rondo przy zbiegu ulic: Poligonowej, Latyczowskiej i Motorowej nazwane zostało imieniem słynnego kawalerzysty, partyzanta i Żołnierza Wyklętego w ubiegłym roku. Stało się to dzięki wystąpieniu Rady Dzielnicy Praga-Południe, popartym uchwałą nazewniczą Rady m.st. Warszawy nr XVI/346/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r. Przypomnijmy Mieszkańcom naszej Dzielnicy historię tego dzielnego żołnierza.

Zygmunt Szendzielarz urodził się 12 marca 1910 r. w Stryju (teren dzisiejszej Ukrainy, obwód lwowski). Po ukończeniu gimnazjum w Stryju wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowii Mazowieckiej, a rok później zakwalifikował się do Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. Po jej ukończeniu w 1934 r. skierowany został do 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich, stacjonującego w Wilnie. W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. w stopniu porucznika dowodził szwadronem w tymże pułku, który wchodził w skład Wileńskiej Brygady Kawalerii. Przeszedł cały jej szlak bojowy w walce z Niemcami, 27 września trafił do niewoli, z której zbiegł. Za kampanię wrześniową został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy. Próbował przedostać się do Francji, gdzie gen. Władysław Sikorski odtwarzał Wojsko Polskie, niestety nie udało mu się tego dokonać, wrócił więc do Wilna.

W 1940 r. znalazł się w konspiracji, przyjął pseudonim „Łupaszko”. W roku 1943 Armia Krajowa rozpoczęła szerszą działalność partyzancką na Wileńszczyźnie skierowaną przeciwko Niemcom. Współpracowała też z partyzantami radzieckimi, którzy działali na tym samym terenie, ci jednak nie współpracowali uczciwie. Podczas planowania jednej ze wspólnych akcji, członkowie dowództwa oddziału por. Antoniego Burzyńskiego „Kmicica” zostali wymordowani przez Sowietów. Na „Łupaszce” sprawa ta odcisnęła szczególne piętno, kształtując jego stosunek do komunistów. Zygmunt Szendzielarz stanął na czele 5. Wileńskiej Brygady AK. Głównym zadaniem jednostki była ochrona polskich wsi przed grabieżami partyzantów radzieckich, a także walka z Niemcami i kolaboracyjną milicją litewską. Na przełomie stycznia i lutego 1944 r. oddział toczył zacięte walki z Niemcami i radzieckimi partyzantami, którzy próbowali rozbić tę niepodległościową formację.

W kwietniu 1944 r. „Łupaszko” znalazł się przejściowo w niemieckiej niewoli. Niemcy próbowali nakłonić oddziały AK-owskie do zaprzestania walk z nimi i skierować przeciwko formacjom radzieckim, jednakże takie porozumienie nie doszło do skutku. Na przełomie czerwca i lipca 1944 r. Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę – operację Bagration. Polskie oddziały partyzanckie przystąpiły zaś do wykonania zadań operacji „Burza”. Celem jej było nękanie wycofujących się Niemców i pokazanie światu przynależności Wileńszczyzny i całych Kresów Wschodnich do Polski. Znajdująca się w trudnej sytuacji 5. Wileńska Brygada AK zmuszona została do wycofania się do lasów augustowskich. Tam do Szendzielarza dotarła wiadomość o aresztowaniu podpułkownika Aleksandra Krzyżanowskiego „Wilka” i jego sztabu przez Rosjan. Sprawdziły się przypuszczenia o ich nieuczciwych zamiarach. Swoje przekonanie „Łupaszko” wyraził w często cytowanych słowach: „Niech mnie historia osądzi, ale nie chcę, żeby kiedykolwiek nasi żołnierze byli wieszani na murach i bramach Wilna”. Został również poinformowany, że NKWD intensywnie poszukuje jego brygady. Dla zmylenia Sowietów „Łupaszko” zmienił więc jej nazwę na „Brygada Warszawska” i nakazał żołnierzom zmianę pseudonimów. Sam przyjął - „Żelazny”. Jednakże  23 sierpnia Sowieci odnaleźli brygadę. „Łupaszko”, w tej sytuacji rozwiązał oddział. Sam zaś z częścią partyzantów kontynuował działalność bojową.

10 listopada 1944 r. Zygmunt Szendzielarz awansowany został do stopnia majora. W tym samym miesiącu zdrada jednego z partyzantów spowodowała aresztowania większości członków brygady. Uratowało się około dwudziestu partyzantów, w tym „Łupaszko”. Musiał uciekać wraz z oddziałem do obwodu Komendy AK Bielsk Podlaski. Zimę 1944/1945 poświęcił na odtworzenie zdolności bojowej 5. Wileńskiej Brygady.

Dzień 5 kwietnia 1945 r. mjr Szendzielarz wyznaczył na czas koncentracji całej brygady. Miała działać w okolicach Bielska Podlaskiego i Wysokiego Mazowieckiego. Głównym zadaniem oddziału było likwidowanie funkcjonariuszy NKWD i Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego oraz żołnierzy Armii Czerwonej. Unikano walki z większymi siłami przeciwnika. Propaganda komunistyczna przedstawiała oddział „Łupaszki” jako morderców niewinnej ludności cywilnej, co nie było prawdą. Od kwietnia do sierpnia 1945 r. brygada stoczyła również wiele potyczek z żołnierzami ówczesnego ludowego Wojska Polskiego. We wrześniu brygada uległa kolejnemu rozformowaniu. Zygmunt Szendzielarz nie zakończył działalności konspiracyjnej, udał się do Gdańska.

14 kwietnia 1946 r. „Łupaszko” odtworzył 5. Wileńską Brygadę, mimo oporów Komendanta Wileńskiego Okręgu. Na wiosnę tego roku „Łupaszko” dowodził dwoma kadrowymi oddziałami, które operowały głównie na terenie Pomorza i walczyły z żołnierzami ludowego WP i funkcjonariuszami UBP i Milicji Obywatelskiej. Pod koniec 1946 r. Szendzielarz z nielicznymi partyzantami przeszedł na Białostocczyznę i Podlasie. W 1947 r. po kolejnym rozwiązaniu brygady, „Łupaszko” przedostaje się na Śląsk, a później do Zakopanego, cały czas nie ujawniając się. 30 czerwca 1948 r. funkcjonariusze UBP wytropili i aresztowali Szendzielarza, który w tym czasie przebywał w miejscowości Osielec.

„Łupaszko” najpierw trafił do Myślenic, a później do Krakowa. Następnego dnia przewieziono go samolotem do Warszawy i umieszczono na ulicy Koszykowej, gdzie mieściło się Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, potem siedział w mokotowskim więzieniu przy ul. Rakowieckiej. Resort bezpieczeństwa postanowił zorganizować członkom Wileńskiego Okręgu AK pokazowy proces, który rozpoczął się 23 października 1950 r. w Wojskowym Sądzie Rejonowym w Warszawie. W ławie oskarżonych oprócz Zygmunta Szendzielarza zasiedli: podpułkownik Antoni Olechnowicz „Pohorecki”, kapitan Henryk Borowski „Trzmiel”, podporucznik Lucjan Minkiewicz „Wiktor”, Lidia Lwow i sanitariuszka Wanda Minkiewicz „Danka”.

„Łupaszko” został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 8 lutego 1951 r., strzałem w tył głowy. Jego szczątki odnaleziono dopiero w 2013 r. podczas ekshumacji na powązkowskiej Kwaterze na Łączce.

 

13463

Pozostałe aktualności:

Zobacz archiwum